İşten Çıkarıldınız mı? İlk 30 Günde Yapmanız Gereken 7 Kritik Hamle
İşten Çıkarılma Anında Sakin Olun, Ama Hızlı Hareket Edin
İş hukuku alanında en çok karşılaştığım durum, işçilerin haklarını bilmeden veya geç kalarak kaybetmeleridir. İş Kanunu, işçiyi korumak için birçok düzenleme getirmiştir; ancak bu hakların zamanaşımı süreleri oldukça kısadır. Özellikle işe iade davası için 30 günlük süre, bir gün bile geçirildiğinde geri dönülmez biçimde kapanır.
İlk 30 Günde Yapmanız Gerekenler
1. Fesih Bildirimini İnceleyin
İşvereninizin size verdiği fesih bildirimi yazılı mı? Fesih gerekçesi açıkça belirtilmiş mi? "İşçinin yetersizliği" veya "ekonomik nedenler" gibi genel ifadeler bile, hukuki değerlendirme açısından çok farklı sonuçlar doğurur. Bu belgeyi imzalamadan önce "ihtirazi kayıt" koyma hakkınız vardır.
2. SGK Hizmet Dökümanınızı Alın
e-Devlet üzerinden SGK hizmet dökümünüzü kontrol edin. Çalıştığınız süre, bildirilen ücret ve prim gün sayısı doğru mu? Sigortasız çalıştırılma veya düşük ücret bildirimi durumunda hizmet tespit davası açma hakkınız vardır.
3. İşe İade Davası İçin Arabulucuya Başvurun
İş güvencesi kapsamındaysanız (en az 6 ay kıdem, 30 ve üzeri çalışanı olan işyeri), fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 30 gün içinde arabulucuya başvurmanız zorunludur. Bu süre hak düşürücü süredir; mahkeme tarafından re'sen dikkate alınır.
4. Kıdem ve İhbar Tazminatınızı Hesaplayın
Kıdem tazminatı, her çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır. Ancak ücretinize dahil olan yemek, yol, prim gibi düzenli ödemelerin de hesaba katılması gerekir. Birçok işveren, sadece çıplak ücret üzerinden hesaplama yaparak eksik ödeme yapar.
5. İşsizlik Maaşı Başvurusu Yapın
Son 120 gün kesintisiz ve son 3 yılda en az 600 gün prim ödemiş olan işçiler, İŞKUR'a başvurarak işsizlik maaşı alabilir. Başvuru süresi, işten ayrılmadan itibaren 30 gündür. İstifa eden veya kendi isteğiyle ayrılan işçiler kural olarak işsizlik maaşı alamaz; ancak haklı fesih halinde bu kural değişir.
6. Fazla Mesai ve Yıllık İzin Alacaklarınızı Tespit Edin
Kullanılmayan yıllık izin günleri, iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte parasal alacağa dönüşür. Aynı şekilde, ödenmemiş fazla mesai ücretleri de talep edilebilir. Bordro ve puantaj kayıtlarının bir kopyasını almayı ihmal etmeyin.
7. Hukuki Danışmanlık Alın
Her işten çıkarma aynı değildir. Feshin geçersizliği, kötü niyet tazminatı, sendikal tazminat gibi farklı hukuki seçenekler söz konusu olabilir. Kendi durumunuza özgü bir strateji belirlemek için bir iş hukuku avukatına danışmanızı tavsiye ederim.
Sık Yapılan Hatalar
- İbraname imzalarken tüm haklardan feragat ettiğinizi fark etmemek
- İşverenin sözlü taahhütlerine güvenerek yazılı belge istememek
- Tanık olabilecek iş arkadaşlarının iletişim bilgilerini almamak
- Süreleri kaçırdıktan sonra dava açmaya çalışmak
İş hukukunda zamanlama her şeydir. Haklarınızı öğrenmek ve korumak için kaybedecek bir gününüz bile yoktur.